Penyelesaian konflik dalam naratif epik Iban: Satu kajian terhadap Ensera Ayor

(Conflict resolution in Iban epic narrative: A study on Ensera Ayor)

Abstract

Malaysia bukan sahaja kaya dengan kepelbagaian masyarakat majmuk tetapi juga memiliki warisan kesusasteraan yang unik, merangkumi pelbagai etnik termasuk masyarakat Orang Asli serta etnik di Sabah dan Sarawak. Walaupun Sarawak dan Sabah dipisahkan secara geografi oleh Laut China Selatan daripada Semenanjung Malaysia, hal ini tidak menghalang perkembangan dan penyebaran karya kesusasteraan mereka. Ensera Ayor merupakan salah satu epik klasik yang sangat berharga bagi masyarakat Iban dan terus menjadi rujukan generasi kini. Sebagai sebuah epik, Ensera Ayor menampilkan pelbagai konflik yang diolah dengan penuh kebijaksanaan oleh pengarangnya. Konflik merupakan elemen asas dalam sesebuah karya sastera, namun ia dapat diselesaikan melalui pelbagai kaedah. Oleh itu, makalah ini membincangkan kaedah penyelesaian konflik yang terdapat dalam Ensera Ayor dengan berpandukan pendekatan penyelesaian konflik yang dikemukakan oleh M.d Yadi Said serta Blake dan Mouton. Hasil penelitian mendapati bahawa lima kaedah utama yang digunakan dalam penyelesaian konflik dalam Ensera Ayor ialah pengelakan, persaingan, mempertahankan diri, muslihat, dan penyesuaian diri. Kelima-lima kaedah ini berakar dalam adat serta nilai budaya masyarakat Iban, yang mencerminkan kebijaksanaan dan strategi mereka dalam menangani pertentangan sosial.