Konstruksi Nilai Ketaatan dalam Naratif  “101 Puteri Dunia Melayu: Sejarah dan Legenda”, Analisis Berdasarkan Pengkaedahan Adat Melayu Berasaskan Islam: (The Construction of the Value of Obedience in the Narrative Of “101 Puteri Dunia Melayu: Sejarah Dan Legenda” : Analysis Based on Islamic-Based Malay Customary Methodology)

Noor Adlina Dhabitah Hassanul Farris; Mohd Firdaus Che Yaacob

doi:10.32890/ahjmm2026.4.15

Authors

Noor Adlina Dhabitah Hassanul Farris Fakulti Teknologi Kreatif dan Warisan, Universiti Malaysia Kelantan, 16300 Bachok, Kelantan Darul Naim, Malaysia
Mohd Firdaus Che Yaacob Fakulti Teknologi Kreatif dan Warisan, Universiti Malaysia Kelantan, 16300 Bachok, Kelantan Darul Naim, Malaysia

DOI:

https://doi.org/10.32890/ahjmm2026.4.15

Keywords:

Konstruksi nilai ketaatan, 101 Puteri Dunia Melayu, Teori Pengkaedahan Melayu, Pendekatan Islam

Abstract

ABSTRAK

Kajian ini merupakan kajian cerita rakyat yang meneliti secara terperinci konstruksi nilai ketaatan dalam naratif 101 Puteri Dunia Melayu: Sejarah dan Legenda. Nilai ketaatan merupakan aspek penting dalam kehidupan masyarakat Melayu yang merangkumi ketaatan kepada ibu bapa, suami, pemerintah dan agama. Sehubungan itu, kajian ini juga dijalankan untuk mengisi kelompangan kajian-kajian terdahulu yang kurang memberi penekanan terhadap nilai ketaatan dengan memfokuskan kepada analisis kandungan teks cerita rakyat dalam 101 Puteri Dunia Melayu: Sejarah dan Legenda. Oleh itu, objektif bagi kajian ini adalah untuk mengenal pasti dan menganalisis nilai ketaatan dalam naratif 101 Puteri Dunia Melayu: Sejarah dan Legenda berdasarkan pengkaedahan Islam. Bahan yang diteliti dalam kajian ini ialah sebuah naskhah 101 Puteri Dunia Melayu: Sejarah dan Legenda (2003). Kajian ini juga membataskan empat cerita rakyat yang bertajuk Puteri Sa’adong, Puteri Umbuk Mayang, Mahsuri dan Cik Siti Wan Kembang. Kajian menggunakan pendekatan kualitatif melalui kaedah kepustakaan dan analisis teks. Kajian ini turut mengaplikasikan Teori Pengkaedahan Melayu iaitu menerusi pendekatan Islam sebagai deduktif kajian. Hasil kajian ini menunjukkan bahawa nilai ketaatan dalam cerita rakyat Melayu dapat memberi kesan positif kepada masyarakat. Cerita rakyat berperanan sebagai medium penyebaran nilai murni dan diharapkan medium tersebut terus diaplikasikan dalam kehidupan seharian bagi membentuk sahsiah dan keharmonian masyarakat.

ABSTRACT

This folklore study examines in detail the construction of the value of obedience within the narrative of 101 Puteri Dunia Melayu: Sejarah dan Legenda (101 Princesses of the Malay World: History and Legend). The value of obedience is a crucial aspect of Malay society, encompassing obedience to parents, husbands, rulers, and religion. Accordingly, this study was also conducted to address the gaps in previous literature, which placed less emphasis on the value of obedience, by focusing on the textual content analysis of the folklore in 101 Puteri Dunia Melayu: Sejarah dan Legenda. Therefore, the objective of this study is to identify and analyze the value of obedience in the narrative of 101 Puteri Dunia Melayu: Sejarah dan Legenda based on the Islamic methodology. The material examined in this study is a copy of 101 Puteri Dunia Melayu: Sejarah dan Legenda (2003). This study also limits its scope to four folklores titled Puteri Sa’adong, Puteri Umbuk Mayang, Mahsuri, and Cik Siti Wan Kembang. The study employs a qualitative approach through library research and textual analysis. Additionally, this study applies the Malay Methodology Theory (Teori Pengkaedahan Melayu) specifically utilizing the Islamic approach as the study's deductive framework. The results of this study indicate that the value of obedience in Malay folklore can bring positive effects to society. Folklore serves as a medium for disseminating noble values, and it is hoped that these values will continue to be applied in daily life to shape character and community harmony.

References

A’dawiyah Ismail & Siti Najihah Mansor (2021). Teknik Komunikasi Ibu dalam Pembentukan Sahsiah Anak-anak Menurut Islam [Maternal Communication Techniques in the Formation of Children's Personality According to Islam]. BITARA International Journal of Civilizational Studies and Human Sciences (e-ISSN: 2600-9080), 4(3), 131-144.

Al-Ghazali, A. H. (1997). Ihya’ ‘Ulum al-Din. Beirut: Dar al-Ma‘rifah.

Al-Zuhayli Wahbah (2003). Al-tafsir al-Munir fi al-aqidah wa al-syari'ah wa al-minhaj. Dar al-Fikir.

Asep Saepudin. (2024). Analisis Hadis-Hadis tentang Taat Kepada Pemimpin Implikasi dalam Kehidupan Bernegara. Jurnal Ilmu Sosial dan Humaniora, 2(2), 48-57. https://doi.org/10.58540/isihumor.v2i2.678

Azhar Muhammad & Kamarul Azmi Jasmi (2004). Pengabaian Tanggungjawab Suami Terhadap Hak Isteri di Kalangan Orang-Orang Melayu. Universiti Teknologi Malaysia.

Azhariah Abdul Kadir (2010). Ketaatan Rakyat Malaysia Terhadap Kepimpinan Negara Ditinjau Menurut Persepktif Teori Ulu Al-Amr. University of Malaya (Malaysia).

Elit Ave Hidayatullah & Syamsuddin Arif (2022). Syed Muhammad Naquib Al-Attas’ exposition on the concept of ethics. Afkar: Jurnal Akidah dan Pemikiran Islam, 24(1), 409-446. https://doi.org/10.22452/afkar.vol24no1.12

Hashim Awang (1989). Kajian sastera: suatu pendekatan Melayu. Dewan Sastera, 60-63.

Hashim Awang (2002). Teori Pengkaedahan Melayu & Prinsipnya. Kertas kerja. Bengkel Teori Sastera Anjuran Dewan Bahasa Dan Pustaka, Kuala Lumpur Di Rivera Bay Resort, Dari 28-29 Jun.

Ilyas Abdullah & Mohammad Tawfik Bin Yaakub (2021). Kemunculan Masyarakat Sivil: Kesan Terhadap Transformasi Budaya Politik Melayu di Malaysia. Islam Dan Dinamika Masyarakat Sivil di Malaysia, 75.

Jelani Harun (2004). Pemikiran Melayu Tentang Keadilan Raja: Satu Analisis Berdasarkan Karya Adab Ketatanegaraan Dalam Pemikiran Melayu: Tradisi Dan Kesinambungan, Disunting Oleh Woramit Baru @ Haji Ahmad Idris. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka.

Mastura Haji Abd Wahab & Wan Mohd Fazrul Azdi Wan Razali (2021). Konsep agama, Islam, ilmu dan akhlak oleh Syed Muhammad Naquib Al-Attas dalam Islam: Faham agama dan asas akhlak. Ulum Islamiyyah, 33(2), 145-154. https://doi.org/10.33102/uij.vol33no2.388

Mohamad Zuber Ismail dan Mohamad Mokhtar Abu Hassan (2017). Prinsip Perancangan Dalam Hikayat Awang Sulung Merah Muda. Journal of Business and Social Development, 5(1), 123-139. Mohd Firdaus Che Yaacob, Suritati Ismail, Daeng Haliza Daeng Jamal, Shahrudin Mohamed Som, Farrah

Atikah Saari & Nasirin Abdillah (2022). Kajian mengenai nilai murni melalui keunikan dialek Kelantan dalam cerita rakyat Melayu di Kelantan. International Journal of Creative Future and Heritage (TENIAT), 10(1), 15–32. https://doi.org/10.47252/teniat.v10i1.819 Mohd Firdaus Che Yaacob, Tuan Siti Nurul Suhadah Tuan Adnan, Rohaya Md Ali & Nazilah Mohamad. (2025) Recovering Ancestral Wisdom: The Role Of Folklore In Teaching Human Rights And Social Justice. Diálogo, (57) https://doi.org/10.18316/dilogo.v1i57.12742

Mohd Firdaus Che Yaacob. (2015). Nilai-nilai murni dalam seuntai himpunan 366 cerita rakyat Malaysia [Doctoral dissertation, Tesis Sarjana Sastera. Fakulti Bahasa Moden dan Komunikasi]. Universiti Putra Malaysia.

Mohd Rofaizal Ibrahim & Mohd Kamarul Khaidzir Bin Saadan (2018). Ketaatan kepada ibu bapa dalam isu politik. Dalam 4th Muzakarah Fiqh & International Fiqh Conference (MFIFC 2018) (hlm. 306–316). Kolej Universiti Islam Antarabangsa Selangor.

Muhd Norizam Jamian, Muhammad Irfan Waqiuddin Hasanudin & Aulia Sari Torodji (2023). Imej isteri misali dalam hikayat Melayu-Islam: Penerapan metode dakwah melalui Teori Pengkaedahan Melayu. Akademika, 93(1), 237–250. https://doi.org/10.17576/akad-2023-9301-17

Nisriwani Yahaya, & Syed Zulflida S.M. Noor. (2003). 101 puteri dunia Melayu: Sejarah dan legenda. Jabatan Muzium dan Antikuiti.

Norazimah Zakaria. (2016). Konsep Taat Setia Sebagai Petunjuk Masa Depan Melalui Karya Agung Sebagai Model Jati Diri Bangsa Melayu (The Concept of Loyalty as a Lesson for Tomorrow Through Canonical Texts as a Model of The Malay’s Self-Identity). Journal of Global Business and Social Entrepreneurship. Volume 1. 173-182.

Nur Syazwani Bederohisam, & Zubir Idris. (2020). Syair Suka Duka Dalam Pelayaran Ke Mekah: Satu analisis Pengkaedahan Keagamaan. Jurnal Persuratan Melayu, 8(2), 112-129.

Nurul Nasuha Binti Mohd Rosle & Zubir Bin Idris (2018). Hikayat Nabi Adam: Satu Kajian Teks dan Analisis Berdasarkan Pengkaedahan Keagamaan. Jurnal Wacana Sarjana, 2(2), 1-15.

Sharifah Fadylawaty Syed Abdullah, Amal Hayati Ishak & Fatin Nabilah Abd Wahid. (2025). Children’s Etiquette Towards Parents Based on Kitab Al-Adab Al-Mufrad by Al-Bukhari: Etika Anak Terhadap Ibu Bapa Berdasarkan Kitab Al-Adab Al-Mufrad Karya Al-Bukhari. Sains Insani, 10(1), 51–61.

Syed Muhammad Naquib Al-Attas. (1995). Prolegomena To the Metaphysics of Islam: An Exposition of the Fundamental Elements of the Worldview of Islam. International Institute of Islamic Thought and Civilization (ISTAC).

Tri Widia Wati & Naila Khalidah. (2025). Pandangan Ulama Kecamatan Amuntai Tengah Kabupaten Hulu Sungai Utara Mengenai Batasan Kewajiban Taat Seorang Istri Kepada Suami Yang Tidak Melaksanakan Ajaran Agama. Sinergi: Jurnal Ilmiah Multidisiplin, 1(2), 929-944.

Tuan Siti Nurul Suhadah Tuan Adnan & Mohd Firdaus Che Yaacob. (2020). Akal Budi Dalam Naratif Lisan Penduduk Kota Bharu, Kelantan: Satu Penelitan Kemasyarakatan: Common Sense In Oral Narrative Collected at Kota Baharu, Kelantan: An observation on sosial approach. PENDETA, 11(2), 126-140. https://doi.org/10.37134/pendeta.vol11.2.10.2020

Zainab Ismail, Wan Ibrahim Wan Ahmad, dan Nor Salimah Abu Mansor (2010). Dimensi Penghayatan Agama Mengikut Pendapat Tokoh Agama Semasa. Jurnal Pembangunan Sosial, 13, 37-56. https://doi.org/10.32890/jps.13.2010.11346

Zulkiplie Abd. Ghani & Salimah Binti Abu Mansor (2006). Penghayatan Agama Sebagai Asas Pembangunan Pelajar: Analisis Terhadap Beberapa Pandangan Al-Imam Al-Ghazali. In Proceeding in National Student Development Conference (NASDEC) (Vol. 4).