Sejarah Baling: Kritikan terhadap Mitos dan Evolusi Penempatan Masyarakat: (History Of Baling : A Critique Of Myth and Community Settlement’s Evolution)

Nor Azlah Sham Rambely

doi:10.32890/ahjmm2026.4.6

Authors

Nor Azlah Sham Rambely Unit Sejarah dan Kenegaraan, Pusat Pengajian Bahasa, Tamadun dan Falsafah, Universiti Utara Malaysia, Malaysia

DOI:

https://doi.org/10.32890/ahjmm2026.4.6

Keywords:

Baling, sejarah asal usul, penghijrahan, penempatan, pengaruh Siam

Abstract

ABSTRAK

Artikel ini bertujuan untuk menganalisis asal-usul sejarah dan evolusi penempatan manusia di daerah Baling, Kedah. Kajian ini mengkaji secara kritis perbezaan antara tradisi lisan, mitos, dan bukti sejarah berhubung penamaan serta pembentukan komuniti di kawasan ini. Kajian menggunakan pendekatan kualitatif melalui analisis kandungan deskriptif terhadap sumber primer dan sekunder. Data dikumpul daripada manuskrip sejarah seperti Hikayat Merong Mahawangsa, rekod arkib kerajaan, dokumen rasmi, serta kajian terdahulu bagi memastikan ketepatan naratif sejarah. Dapatan kajian menunjukkan bahawa etimologi "Baling" sering dikaitkan dengan legenda Raja Bersiong, namun bukti linguistik menunjukkan asal-usul daripada istilah Siam "Ban Ling" (Kampung Kera) adalah lebih signifikan dari sudut sejarah. Secara kronologis, penempatan awal didorong oleh penghijrahan masyarakat Siam akibat konflik wilayah, disusuli dengan kemasukan masyarakat Melayu Patani, Cina, dan kaum Orang Asli yang membentuk kepelbagaian demografi daerah ini. Kajian ini menyumbang kepada historiografi tempatan dengan menjelaskan dikotomi antara mitos dan fakta sejarah. Hasil kajian memberikan input berharga kepada penyelidik dan penggubal dasar dalam memahami evolusi sosio budaya serta integrasi masyarakat berbilang etnik di Baling.

ABSTRACT

This paper aims to analyse the historical origins and the evolution of human settlement in the Baling district, Kedah. It critically examines the divergence between oral traditions, mythological accounts, and historical evidence concerning the naming and establishment of the area. The study employs a qualitative approach through descriptive content analysis of primary and secondary sources. Data collection encompasses historical manuscripts, such as the Hikayat Merong Mahawangsa, government archival records, previous research findings, and official historical reports. Findings reveal that the etymology of "Baling" is often conflated with the myth of Raja Bersiong, yet linguistic evidence strongly suggests an origin from the Siamese term "Ban Ling" (monkey village). Historically, the region witnessed complex migration patterns, with early settlements predominantly established by Siamese communities fleeing regional conflicts, followed by the subsequent integration of Malay Patani, Chinese, and Indian populations. This study contributes to the local historiography by clarifying the distinction between myth and historical fact. The findings offer valuable insights for researchers and policymakers in understanding the multi-ethnic demographic evolution and the historical resilience of the Baling district.

References

Adi bin Haji Taha, & Othman Mohd Yatim. (1981). Sejarah awal negeri Kedah berdasarkan penemuan bahan arkeologi. Konvensyen Sejarah Negeri Kedah.

Adi bin Haji Taha. (1991). Perkembangan sejarah awal negeri Kedah berdasarkan penemuan bahan-bahan arkeologi. Dalam Dokumentasi Konvensyen Sejarah. Lembaga Muzium Negeri Kedah Darulaman.

Archaimbault, C. (1957). A preliminary investigation of the Sam Sam of Kedah and Perlis. Journal of the Malayan Branch of the Royal Asiatic Society, 30(1), 75–92.

Asmah Haji Omar. (1978). Kedah aspek kebudayaannya. Dewan Bahasa dan Pustaka.

Birch, E. W. (1910, April 1). My visit to Klian Intan. Pinang Gazette and Straits Chronicle, p. 2.

Bonney, R. (1971). Kedah 1771-1821: The search for security and independence. Oxford University Press.

Carey, I. (1970). The Kensiu Negritos of Baling, Kedah. Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society, 43(1), 143–154. https://www.jstor.org/stable/41492020

Carey, I. (1976). Orang Asli: The aboriginal tribes of Peninsular Malaysia. Oxford University Press.

Collings, H. D. (1936). Report of an archaeological excavation in Kedah, Malay Peninsula. Bulletin of the Raffles Museum, Series B, 1, 5–16. Fail Gerakan Sempadan, 1946–1960. (1946–1960). [Fail arkib tidak diterbitkan]. Arkib Negara Malaysia.

Fatin Zulaikha. (n.d.). Sejarah tentang daerah Baling, Kedah. Greater Kedah. https://greaterkedah.com/sejarah-tentang-daerah-balingkedah/

Haji Buyung Adil. (1980). Sejarah Kedah. Dewan Bahasa dan Pustaka.

Ibrahim Shukri. (1958). Sejarah kerajaan Melayu Patani. [Terbitan persendirian; maklumat penerbit perlu disahkan].

Ibrahim, Z. (2020, January 22). Artifak tua di Gunung Pulai bukti kuari perlu dihalang. The Malaysian Insight. https://www.themalaysianinsight.com/bahasa/s/214175

The Intan mines. (1908, November 25). The Straits Echo, p. 6.

Ismail Hamid. (1986, Jun). Unsur mitos dan legenda dalam sastera sejarah. Dewan Sastera.

Mohd. Shabari Haji Ghazali. (1983). Penempatan orang Siam di Baling. Jurnal Purba, 2. Muhammad Afiq Omar, Zuliskandar Ramli, Ahmad Helmi Muhd Mukhtar, & Muhamad Shafiq Mohd Ali. (2015). Menelusuri semula jejak prasejarah di Kedah: Penemuan permukaan terbaru di Gua Tok Sik dan lawatan semula tapak Gua Batu Putih, Kodiang. Dalam Zuliskandar Ramli et al. (Eds.), Prosiding Seminar Antarabangsa Ke-8 Ekologi, Habitat Manusia dan Perubahan Persekitaran (pp. 241–250). Institut Alam dan Tamadun Melayu.

Muhammad Hassan bin Dato’ Kerani Muhammad Arshad. (2018). At-tarikh salasilah negeri Kedah: Kitab sejarah Kedah (I. Bakar Langkawi, Ed.). Persatuan Sejarah Malaysia Cawangan Kedah.

Nor Azlah Sham Rambely. (1997). Sejarah pembangunan Baling sebelum dan selepas peristiwa Memali [Latihan ilmiah, Jabatan Sejarah, Fakulti Sains Kemasyarakatan dan Kemanusiaan, Universiti Kebangsaan Malaysia].

Pejabat Daerah Baling. (2011, Mac 1). Sejarah Pejabat Daerah Baling. https://pejabatdaerahbaling.blogspot.com/

Portal Masjid Malaysia. (2021). Masjid Sultan Sallehuddin Kariah Tok Bandar Pulai. Jabatan Kemajuan Islam Malaysia. https://masjid.islam.gov.my/index.php/maklumatDetailMS/1/0201152

Rentas7. (2024, Mei 22). Daerah Baling ada kaitan dengan Raja Bersiong? Ini jawapan pakar sejarah. https://rentas7.com/daerah-baling-ada-kaitan-dengan-raja-bersiong-ini-jawapan-ahli-sejarah/

Siti Hawa Haji Saleh. (1991). Hikayat Merong Mahawangsa: Antara mitos dan realiti. Dalam Dokumentasi Konvensyen Sejarah. Lembaga Muzium Negeri Kedah Darulaman.

Skeat, W. W. (1953). Reminiscences of the expedition. Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society, 26(4), 141–142.

Skinner, A. M. (1884). A geography of the Malay Peninsula and surrounding countries: Part I, Malay Peninsula, Borneo. [Penerbit tidak dinyatakan]. https://doi.org/10.5962/bhl.title.101721

Tan Hooi Hiam. (1981). Sejarah kedatangan orang-orang Cina ke Kedah. Konvensyen Sejarah Negeri Kedah, 1–5.

Williams-Hunt, P. D. R. (1952). An introduction to the Malayan aborigines. Government Press.